Φτερά στον άνεμο… και «πράσινα» άλογα

Μέσα στη γενικότερη σύγχυση, ας τολμήσουμε μια διαπίστωση, ότι η κλιματική αλλαγή βαίνει καλπάζουσα -το τίμημα το πληρώνουμε ήδη-, η βιοποικιλότητα πλήττεται με ρυθμούς προφανείς, αλλά και με μια παραδοχή, ότι το ενεργειακό μας σύστημα κινείται πλέον στα όριά του. Δεν υπάρχει αμφιβολία για την ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικής διεξόδου. Οι καθαρές, ασφαλείς και περιβαλλοντικά αποδεκτές λύσεις από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές, όπως η αιολική, η ηλιακή, η γεωθερμική, αποτελούν ενδεδειγμένες εναλλακτικές προτάσεις.

Καθολικά σχεδόν έχει γίνει αποδεκτή αυτή η αναγκαιότητα. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν επιλεγεί επιπρόσθετα και ως το νέο αειφόρο αναπτυξιακό μοντέλο της χώρας μας, με σκοπό τη στρατηγική απεξάρτηση από το πετρέλαιο, αλλά και ως βασικό εργαλείο-όχημα για οικονομική ανάκαμψη και έξοδο από την κρίση. Οι προθέσεις, οι διακηρύξεις της νέας κυβέρνησης και κατανοητές εν πολλοίς έχουν γίνει και προσδοκίες έχουν δημιουργήσει. Η χώρα μας πράγματι θα μπορούσε να πρωτοπορήσει στη λεγόμενη πράσινη ενέργεια, εκμεταλλευόμενη βεβαίως τη γεωμορφολογία της και τις δυνατότητες που προσφέρονται.

Η Ελλάδα έχει σημαντικά πλεονεκτήματα για την περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ, τουλάχιστον υπερεπαρκή ηλιοφάνεια, πλούτο σε αιολικό και υδρολογικό δυναμικό. Ας σταθούμε ωστόσο σ’ αυτή τη βασική επιλογή που διαγράφεται μπροστά μας, επιμένοντας όμως σε μια άλλη παράμετρο-διαπίστωση: ότι οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν έχουν ακόμη εισαχθεί δυναμικά στο υπάρχον ενεργειακό σύστημα και υπολείπονται, ο δε προσφερόμενος χώρος δεν έχει διερευνηθεί επαρκώς. Σαφώς και έχουμε χάσει τους ρυθμούς των Ευρωπαίων εταίρων μας, που σε πολλές περιπτώσεις έχουν συγκριτικά λιγότερα κλιματολογικά πλεονεκτήματα από εμάς (βλέπε Γερμανία, με το 1/3 ηλιοφάνειας της χώρας μας). Το ερώτημα που προκύπτει είναι πώς θα σχεδιαστεί το πράγματι φιλόδοξο αυτό εγχείρημα, πώς θα καθοριστούν ρητοί κανόνες σεβασμού του τοπίου, της αισθητικής του, οι οποίοι θα διασφαλίζουν τον φυσικό πλούτο της χώρας. Ασφαλώς και να ελεγχθεί η όποια καθυστέρηση, η μέχρι πρότινος στρεβλή προσέγγιση του όλου θέματος, η διερεύνηση νέων αλλά και των απαιτούμενων καινοτόμων τεχνολογιών και της διασφάλισης της βιωσιμότητάς τους.

Επείγον είναι να χαραχθεί, με την απαιτούμενη σοβαρότητα, ένας νέος δρόμος-πλαίσιο μιας γενικότερης περιβαλλοντικής πολιτικής. Που θα απαντά σε ένα σύγχρονο ενεργειακό σύστημα με καθαρότητα, θεσμικές ρήξεις, αναγκαίες τομές και, ει δυνατόν, αλλαγή νοοτροπίας. Όπου το καθετί θα σχεδιάζεται και θα χωροθετείται συνολικά σε εθνικό επίπεδο και με αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους. Που θα βασίζεται σε σαφείς κανόνες και προϋποθέσεις. (Το χωροταξικό σχέδιο Σουφλιά Ν. 49828/08 χρήζει τουλάχιστον επανεξέτασης, αν όχι ριζικής αναθεώρησης). Η ανάγκη ενός ολοκληρωμένου σύγχρονου ρυθμιστικού σχεδίου είναι προφανής. Και φυσικά ενός χωροταξικού σχεδιασμού προσαρμοσμένου στις ιδιαιτερότητες του ελληνικού τοπίου. Αυτή είναι ίσως η μοναδική προοπτική, είναι αυτό που προβάλλει σαν στοίχημα της επόμενης μέρας και που βεβαίως απαιτεί έναν νέο τρόπο σκέψης, θεσμική διαφάνεια, τόλμη, μια πιο ριζοσπαστική οπτική. Για να μη χαθεί η ελπίδα για ένα καλύτερο και συνεχώς βελτιούμενο ενεργειακό μέλλον, για να βγει εντέλει η πράσινη ενέργεια από το περιθώριο.

Όσον αφορά τους τεχνοκράτες, που τουλάχιστον μέχρι πρότινος σχεδίαζαν την Α/Π, απορίας άξιον είναι εάν και πόσο γνωρίζουν τη χώρα μας και τις ιδιαιτερότητες του αναγλύφου της. Αν απερίσκεπτα μεταφέρουν μοντέλα βόρειων χωρών και εξισώνουν τις απέραντες επίπεδες εκτάσεις με τον ορεινό κυρίως χαρακτήρα του τόπου μας.

Εν προκειμένω, η κλίμακα και οι ιδιαιτερότητες του ελλαδικού χώρου που συνίσταται σε νοητές γεωφυσικές γραμμές (οροσειρές), σε ένα πολυσχιδές ανάγλυφο (μεγάλος αριθμός ορεινών όγκων και δεκάδες φαράγγια), ουδόλως επιτρέπουν τέτοιες εγκαταστάσεις βαρέος τύπου. Βεβαίως αναφέρομαι κυρίως στα δίκτυα των ανεμογεννητριών, άλλως κατ’ ευφημισμόν αιολικά πάρκα. Και εξηγούμαι ευθύς. Το σύνθετο ζήτημα της χωροθέτησης που προαναφέρθηκε είναι ζωτικής σημασίας για τη χώρα μας, ώστε να μη θίγονται οικοσυστήματα και χώροι μεγάλης περιβαλλοντικής αξίας, όπως κορυφογραμμές, δασικές εκτάσεις, καταφύγια άγριας ζωής.

Από την άλλη, εύλογα τίθεται το ερώτημα: μήπως άνθρωποι, παγιωμένες συντεχνίες, οι εναλλασσόμενες ηγεσίες, τα «παντός καιρού» συμφέροντα, κυρίως αυτά, πιέζουν όλο και περισσότερο τη φύση, απαιτώντας κάτι που δεν θα μπορέσει να δώσει; Μήπως στον βωμό του επείγοντος θυσιαστεί ο φυσικός πλούτος της χώρας, ήτοι: κορυφογραμμές, κορφοβούνια, λοφοσειρές με χαμηλή βλάστηση, που αίφνης βαφτίστηκαν «περιοχές αιολικής προτεραιότητας»; Και εκείνοι που δήθεν στηρίζουν την «πράσινη ανάπτυξη» νοιάζονται αποκλειστικά για την τσέπη τους και προσβλέπουν, έστω κι αν δεν το ομολογούν, και μόνο στις επιχορηγή- σεις και τη σχεδόν ανέξοδη κατοχή της δημόσιας γης; (Και το πάρτι έχει ήδη αρχίσει! Είναι γνωστό ότι η χώρα μας μέχρι το 2010 πρέπει να απορροφήσει τα εγκεκριμένα από την Ευρωπαϊκή Ένωση κονδύλια που αφ ρούν την απεξάρτηση από ορυκτά καύσιμα). Έχουν αυτοί οι τόσο γνώριμοι ταλαντούχοι και πάντα διαχρονικοί συνωστισθεί στους προθαλάμους της ναρκισσεύουσας εξουσίας, αν δεν έχουν ήδη εγκατασταθεί.

Ας επικεντρωθούμε ωστόσο στα αυτονόητα. Σαφώς και δεν λύνεται το πρόβλημα δημιουργώντας στη θέση του ένα άλλο, αντίστοιχο ενδεχομένως, διαστάσεων υπερμεγέθων. (Αλήθεια, πώς κατανοείται το οξύμωρο ότι από τη μια επιδιώκουμε αύξηση της παραγωγής ενέργειας και από την άλλη εισπράττουμε μείωση της βιοποικιλότητας;) Οπωσδήποτε δεν επιθυμούμε με τις επισημάνσεις αυτές να γίνουμε προάγγελοι δεινών. Ωστόσο το κουτί της Πανδώρας άνοιξε επίσης και το κεφάλαιο Α/Π αναπόφευκτα ζητά απαντήσεις τεκμηριωμένες. Έτσι, μήπως η όλη συζήτηση θα πρέπει να διεξα- χθεί με άλλες προτεραιότητες και όρους άγραφου πίνακα (tabula rasa); Έτσι κι αλλιώς, επείγον είναι να μπει φραγμός στην επερχόμενη επέλαση -διαπλεκομένων και μη- στην κυνικά ανεξέλεγκτη αυτή κατεύθυνση.

Να επανεξετασθεί σε βάθος και επί της ουσίας το καυτό αυτό θέμα, πριν η έκταση της περιβαλλοντικής βλάβης καταστεί μη αντιστρέψιμη.

Η πρόκληση επομένως είναι τεράστια, για τις τοπικές κοινωνίες πρωτίστως (είναι αυτοί που γίνονται άμεσα αποδέκτες των επιπτώσεων). Και η απάντηση αιτιολογημένη πλήρως, έγκυρη και θαρραλέα πρέπει να είναι.

– Πριν η συνοχή των οικοτόπων μας κατακερματιστεί (από τα συνοδά έργα, διάνοιξη δρόμων, αποψίλωση εδαφών, υποστηρικτικών εργασιών, δικτύων μεταφοράς παραγόμενης ενέργειας) και υποβαθμιστεί των δασών μας η συνοχή και μοιραία με τον τεμαχισμό μετατραπούν σε συστάδες.

– Πριν η μοναδική αισθητική του τόπου γίνει κουρελού (οπτικά οι ανεμογεννήτριες διακρίνονται τουλάχιστον σε απόσταση 40 χιλιομέτρων).

– Πριν η ελληνική γη δεχτεί ανεπιστρεπτί χιλιάδες τόνους τσιμέντου (η θεμελίωση κάθε πυλώνα απαιτεί 500 κυβικά μέτρα μπετόν).

– Πριν η ηχητική ρύπανση, διαπεραστικοί θόρυβοι και υπόηχοι (εκκωφαντικοί σε κοντινή απόσταση 500 μέτρων, ρυθμικοί βόμβοι -χαμηλής συχνότητας γδούποι- σε απόσταση 2.000 μέτρων και πλέον) γίνουν ο εφιάλτης των ιθαγενών της περιφέρειας.

– Πριν η ελληνική γη μετατραπεί σε απέραντο νεκροταφείο παλιοσιδερικών (με δεδομένο το όριο των ανεμογεννητριών που δεν ξεπερνά τα 20 έως 25 χρόνια ζωής).

– Πριν ακόμα και το υποτιθέμενο εθνικό «προϊόν», ο τουρισμός, υποστεί καίριο πλήγμα και πάψει να «πουλάει» στο μέλλον (η Δανία, για παράδειγμα, μετράει απώλειες της τάξης του 40%).

– Πριν η χώρα μας γίνει ουραγός, όπως συνήθως, στο ταχέως εξελισσόμενο τεχνολογικό γίγνεσθαι (υπάρχουν έγκυρες πληροφορίες ότι ανεμογεννήτριες περασμένης γενιάς μάς «φορτώνει» η Γερμανία).

– Πριν τα φτερά των ανεμογεννητριών αγγίξουν τις πλάτες όσων απέμειναν κατοίκων -ακριτών- της ελλαδικής γης.

– Πριν ο εθνικός πλούτος γίνει λάφυρο στα χέρια των συνήθων υπόπτων, εάν εδώ και τώρα, οριστικά, δεν κλείσουν κενά και θεσμικές «τρύπες» που ευνοούν σε κάθε περίπτωση το δαιμόνιο των «γνωστών αγνώστων» επενδυτών μας.

– Πριν οι διάσπαρτες ήδη από εγκατεστημένα δίκτυα Α/Π χαίνουσες πληγές κακοφορμίσουν.

– Τέλος, πριν έστω οι ήπιες σήμερα διαπιστώσεις «έντονη υποβάθμιση», «φτωχό οικοσύστημα» γίνουν όντως φτωχές και αδυνατούν αύριο να περιγράψουν το συντελούμενο έγκλημα.

* Ο Κώστας Τσιβελέκας είναι πρόεδρος Δ.Σ. του Αθηναϊκού Ορειβατικού Συλλόγου και γραμματέας της Ριζοσπαστικής Οικολογικής Κίνησης (ΡΟΚ)

 

Advertisements
Αναρτήθηκε στις Άρθρα. Leave a Comment »

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: