Οι περιοχές Natura αποτελούν ένα κρυμμένο θησαυρό για την Ελλάδα.

Η βιοποικιλότητα της Ελλάδας είναι από τις πλουσιότερες στην Ευρώπη, γι’ αυτό και περίπου το ¼ της ελληνικής επικράτειας ανήκει στο ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο Natura. Παρόλα αυτά η χώρα μας είναι από τους ουραγούς στην προστασία και διατήρηση αυτού του φυσικού πλούτου με αποτέλεσμα να καταλαμβάνει την προτελευταία θέση ανάμεσα στις 25 χώρες της ΕΕ όσον αφορά την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου, την υλοποίηση προγραμμάτων προστασίας της φύσης και μέτρων διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών, την οικονομική και λειτουργική υποστήριξη του δικτύου Natura.

Όπως προέκυψε από πρόσφατη αξιολόγηση στα κράτη μέλη της ΕΕ, οι χώρες που εφαρμόζουν με τον καλύτερο τρόπο τη σχετική κοινοτική νομοθεσία για τη φύση είναι η Γερμανία, η Ολλανδία και η Εσθονία. Στις τελευταίες θέσεις της κατάταξης βρίσκονται η Κύπρος, η Ελλάδα και το Βέλγιο. Η προστασία όμως της φύσης και η ορθή διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στην ανάπτυξη της ελληνικής υπαίθρου και τη βελτίωση του επιπέδου ζωής – ιδιαίτερα σε περιφέρειες με χαμηλούς δείκτες ανάπτυξης. Επομένως, το δίκτυο Natura είναι σημαντικό τόσο για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας όσο και για κοινωνικο-οικονομικούς λόγους. Όπως μας δείχνει το παράδειγμα άλλων κρατών μελών της ΕΕ, μια προστατευόμενη περιοχή που λειτουργεί σωστά δίνει ώθηση σε τοπικές παραγωγικές διαδικασίες, όπως η γεωργία, η αλιεία και η μεταποίηση, ενισχύοντας το τοπικό εισόδημα και καταπολεμώντας την ανεργία. Παράλληλα προάγεται το τοπικό βιοτικό επίπεδο, καθώς δημιουργείται η ανάγκη βελτίωσης των υποδομών και των υπηρεσιών.

Δυστυχώς, η έλλειψη πολιτικής βούλησης, ιδιαίτερα όσον αφορά τη θεσμοθέτηση, τη διαχείριση και την υποστήριξη της λειτουργίας των προστατευόμενων περιοχών στην Ελλάδα, δημιουργεί πολλά προβλήματα και αφήνει να χαθούν καινοτόμες ευκαιρίες ανάπτυξης. Η εναρμόνιση άλλωστε των αναπτυξιακών σχεδίων με τις ανάγκες του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και η περιβαλλοντική ενσωμάτωση, αποτελούν μια ακόμη μεγάλη πρόκληση. Οι περιοχές Natura είναι ευκαιρία ανάπτυξης για την περιφέρεια, τις ορεινές και νησιωτικές περιοχές της χώρας και όχι εμπόδιο.

Προβλήματα

Θεσμοθέτηση δικτύου Natura: Αν και ο εθνικός κατάλογος των περιοχών Natura είναι σε γενικές γραμμές αντιπροσωπευτικός του φυσικού πλούτου της χώρας, η ανακήρυξη και θεσμοθέτησή τους ως προστατευόμενες περιοχές σε εθνικό επίπεδο αφορά μόλις το 6% του δικτύου. Οι εγκεκριμένες Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ), πρώτη προϋπόθεση για τη θεσμοθέτηση, καλύπτουν μόνο το 13% των περιοχών του δικτύου. Πολλές ΕΠΜ αλλά και ΚΥΑ θεσμοθέτησης καθυστερούν αδικαιολόγητα. Η κήρυξη και η θεσμοθέτηση των περιοχών είναι πάντως απλώς το πρώτο βήμα, καθώς στη συνέχεια η προστασία απαιτεί συγκεκριμένα μέτρα διαχείρισης.

Διαχείριση: Τα ολοκληρωμένα μέτρα ή σχέδια διαχείρισης είναι απολύτως αναγκαία για τη διατήρηση του φυσικού πλούτου μιας περιοχής Natura, τη διεκδίκηση πόρων, αλλά και για την αποτελεσματική και ορθή αξιοποίηση αυτών. Συχνά μάλιστα η απουσία εγκεκριμένων σχεδίων και προγραμμάτων μειώνει την επιλεξιμότητα για χρηματοδότηση. Στις περιοχές Natura στην Ελλάδα πραγματοποιούνται κυρίως μεμονωμένες δράσεις και προγράμματα παρακολούθησης που στην πλειοψηφία τους σχεδιάζονται και υλοποιούνται από περιβαλλοντικές οργανώσεις (π.χ. προγράμματα LIFE-ΦΥΣΗ). Για λόγους που σχετίζονται με την ελλιπή χρηματοδότηση και την απουσία ουσιαστικής πολιτικής και στήριξης, οι 27 Φορείς Διαχείρισης που έχουν ιδρυθεί δεν έχουν μπορέσει να υλοποιήσουν σημαντικά ή/και συνεκτικά μέτρα προστασίας. Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει καμία ουσιαστική πρόβλεψη για το υπόλοιπο 75% του δικτύου χωρίς Φορέα Διαχείρισης! Η απουσία διαχείρισης σε συνδυασμό με τις πιέσεις οδηγεί τελικά σε υποβάθμιση του περιβάλλοντος και σε απώλεια των συγκριτικών πλεονεκτημάτων μιας περιοχής Natura.

Χρηματοδότηση: Οι πόροι που διατίθενται για την προστασία και διαχείριση των περιοχών Natura είναι εξαιρετικά περιορισμένοι σε σχέση με τις συνολικές ανάγκες και υποχρεώσεις της Ελλάδας – ακόμη και με βάση τους υπολογισμούς αρμόδιων υπηρεσιών. Στο Γ’ ΚΠΣ οι μόνοι πόροι που είχαν δεσμευτεί για την προστασία του πλούσιου φυσικού περιβάλλοντος της χώρας μας και την υλοποίηση του δικτύου Natura, ήταν περίπου 53 εκ. Ευρώ (ΕΠΠΕΡ, μέτρο 8.1), ποσό που αφορούσε σχεδόν αποκλειστικά περιοχές με Φορέα Διαχείρισης. Αδιαφορώντας για τις ευρύτερες ανάγκες προστασίας και διατήρησης, το αρμόδιο ΥΠΕΧΩΔΕ αντιμετώπισε τα προβλήματα απορρόφησης του 8.1 επιχειρώντας να μειώσει τις χρηματοδοτήσεις αντί να ενισχύσει τις προσπάθειες για την απορρόφησή του, από τους Φορείς ή εντάσσοντας νέα ευρύτερα μέτρα.

Άμεσες προτεραιότητες:

• Ανακήρυξη όλων των περιοχών Natura σε προστατευόμενες περιοχές με βάση την εθνική νομοθεσία, έτσι ώστε η θεσμοθέτησή τους να είναι σαφής και μακροπρόθεσμα σεβαστή, αλλά και για να καταστεί δυνατή η διάθεση δημοσίων πόρων.

• Υποστήριξη του θεσμού των Φορέων Διαχείρισης, έτσι ώστε να ενισχυθεί η δυνατότητα τους για ορθό σχεδιασμό και υλοποίηση προγραμμάτων και έργων.

• Άμεση επανασυγκρότηση της Επιτροπής ΦΥΣΗ, του θεσμικά δηλαδή αρμόδιου οργάνου για το συντονισμό και την υποστήριξη των Φορέων Διαχείρισης σε επιστημονικά και τεχνικά θέματα.

• Ενίσχυση της απορρόφησης της υφιστάμενης χρηματοδότησης (π.χ. ΕΠΠΕΡ), ώστε οι διαθέσιμοι πόροι να αξιοποιηθούν πραγματικά για τις ανάγκες προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και να μη χαθούν.

• Επίδειξη αποφασιστικότητας και της αναγκαίας πολιτικής βούλησης, έτσι ώστε στο πλαίσιο του σχεδιασμού για την 4η προγραμματική περίοδο (2007-2013) η διαχείριση των περιοχών Natura να ενσωματωθεί στο ευρύτερο πλαίσιο περιφερειακής πολιτικής και ανάπτυξης.

Πληροφορίες για τισ περιοχές Natura σε πολλές γλώσσες

Θεσμικό πλαίσιο δικτύου Νατουρα 2000 στην Ελλάδα

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: